Opštenarodna odbrana

 

Kraj rata i pobjeda nad okupatorom nije značilo i konačan kraj problemima. Pritisci sa raznih strana su nastavljeni i Jugoslavija se morala i dalje nastaviti odupirati tim pritiscima. Da bi to bilo moguće oružane snage su morale da nastave sa svojim razvojem. Paralelno sa ulaganjem u razvoj oružanih snaga, stvarala se i koncepcija opštenarodne odbrane. Koncepcijom ONO potvrdio se naš put ka jedinstvu i ravnopravnost. Odbrana zemlje je postala pravo i obaveza svakog građanina Jugoslavije. Time se u djelo sprovodila ideja marksizma-ljeninizma o naoružanom narodu.

 

Drug Tito je u Ljubljani 1969 o tome rekao:

 

Zahvaljujući ulaganju značajnih društvenih sredstava i voljom cjelokupne zajednice ka očuvanju mira i našeg puta u socijalizam koji ima za ulogu obezbjeđenje socijalne i društvene ravnopravnosti svih građana, JNA je izrasla u jednu savremenu i jaku vojnu snagu, sposobnu i za izvršenje najtežih zadataka u sklopu svih snaga opštenarodne odbrane. Shodno time se moralno-političkim radom ostvarivala duboka privrženost svakog pripadnika JNA svojoj zajednici i tekovinama revolucije, socijalističkog samoupravljanja, bratstvu i jedinstvu, ravnopravnosti naroda i narodnosti i nezavisnoj i nesvrstanoj politici zemlje. Jednom rećju JNA je ostajala armija radničke klase i svih naroda i narodnosti Jugoslavije. To je bila osnova njene snage.

 

Mjesto i uloga oružanih snaga u SFRJ

 

Najvažniji i odlučujući faktor suprotstavljanja agresiji u koncepciji opštenarodne odbrane je oružana borba. Oružane snage su nosilac te borbe. One su jedinstvena cjelina sastavljene od JNA i teritorijalne odbrane kojima se komanduje iz jednog centra. Prilikom prelaska iz mirnodopskog stanja u stanje odbrane zemlje JNA je ta koja organizuje odbranu i aktivira teritorijalnu odbranu uz čiju saradnju obezbjeđuje uspješno prihvaćanje i vođenje oružane borbe. Oružane snage su izgrađivane i pripremane za sve vrste rata što ih je činilo univerzalnim. Toj univerzalnosti je podčinjena njihova materijalno-tehnička osnova.

Da bi se ostvarila laka prilagodljivost različitim ratnim prilikama i uslovima razvijana je gipkost naših oružanih snaga. Ta gipkost se odražavala u vještoj organizaciji nepromjenjivih i promjenjivih sastava, u združivanju jedinica teritorijalne odbrane i JNA pod jedinstvenu komandu, u međusobnom transformiranju jedinica TO i JNA u smislu prilagođavanja različitim oblicima oružane borbe, u raznovrsnosti organizacijskih oblika, koji treba da omoguće brzi i uspješniji prelazak oružanih snaga iz mirnodopskog u ratno stanje. Ekonomičnost je najvažnija komponenta i ona se ogleda u proturječju između potreba i mogućnosti. Kriterijumom ekonomičnosti ostvarivala su se rješenja organizovanja i razvoja prilagođeni našim potrebama i mogućnostima kao i zahtjevima strategije i taktike oružane borbe.

 

Prava i obaveze

Izgradnjom samoupravnog socijalističkog društva stvarane su mogućnosti da se koncepcija ONO razradi i primjeni kao cjelovit sistem. Drug Tito je o tome rekao sljedeće:

 

Time je drug Tito naglasio da je ONO postala briga cijelog društva čime se dolazilo do mogućnosti angažovanja cjelokupnog stanovništva na odbrani zemlje koja se odlikuje pouzdanošću i efikasnošću. Takvom odbranom se omogućava neprikosnoveno čuvanje integriteta zemlje bez da nekoga ugrožava. Time se logično dolazi do principa iskazanog u ustavu da odbrana prestaje da bude samo obaveza već i pravo i dužnost svakog građanina i radnog čovjeka. Prema tome to je predstavljalo logičan rezultat politike nacionalnog jedinstva i ravnopravnosti naroda i narodnosti SFRJ.

 

takođe koncepcija ONO je izraz spremnosti SFRJ ka miru u svijetu, ka njenoj nezavisnoj i nesvrstanoj spoljnoj politici. Politikom saradnje i poštovanja drugih naroda i država, podržavanjem njihove borbe za nezavisnost i slobodu kroz suprotstavljanje svakoj primjeni sile i nasilja u međunarodnim odnosima dolazila je do izražaja opredijeljenost SFRJ za mir. Ipak u današnjem svijetu, gdje odnos sile i nasilja još uvijek  igra značajnu ulogu, proizlazi obaveza svake zemlje da uz oslanjanje na sopstvene snage osigura odbranu zemlje. Koncepcijom ONO dolazili smo do odvraćanja agresora od napada na našu zemlju. Odbrambena snaga Jugoslavije je bila ozbiljna prijetnja svakom agresoru. Agresora bi dočekao dugotrajni i neizvjesni rat u kojem, bez obzira na tehničku nadmoć, ne bi imao izgleda na uspjeh. Time se potvrđuje da se oslanjanjem na sopstvene snage omogućuje  najsigurniji put slamanja neprijatelja.

 

 

Strategiju koja je odlikovala nasu oružanu borbu drug Tito je slikovito opisao nazivom «strategija jež». Ta strategija izražava suvremen i originalan način vođenja rata. Front za agresora ne bi postojao već bi borba bila vodena na cjelokupnoj teritoriji Jugoslavije. Filozofija se ogledala u marksističkoj teoriji o ratu i vojnoj organizaciji i u najvažnijim faktorima oružanog sukoba. Ona uzima naoružani narod kao strateški  i organizacijski model koji i maloj zemlji omogućava da se uspješno odupre u vođenju odbrambenog i oslobodilačkog rata. Socijalistički samoupravni sistem je ta prvorazredna pretpostavka koja u poslovima odbrane aktivira radničku klasu kao neposrednog nosioca prava i odgovornosti za odbranu zemlje. SKJ kao avangarda radničke klase i njena organizaciona svijest predstavljala je najjaču kohezivnu silu koja je davala smisao svojim akcijama izgrađivanju sistema ONO. Jedinstvo interesa radničke klase i svih naroda i narodnosti je bila pretpostavka uspješne primjene strategije oružane borbe.

 

 

dalje