Period 1945.-1991. god.

 

Sa oslobo餰njem 6. aprila 1945. Sarajevo ponovo dobija status glavnog grada BiH kao jedne od 歟st ravnopravnih federalnih jedinica u okviru Demokratske Federativne Jugoslavije. Samo 20 dana poslije oslobo餰nja, u Sarajevu se 26. aprila sastao ZAVNOBiH na svoje tre鎒 zasjedanje, na kojem je prerastao u Narodnu skup歵inu BiH. Od tada po鑙nje ubrzani privredni, demografski i urbani razvoj Sarajeva.

Prema prvom poslijeratnom popisu izvr歟nom 1948. godine na u瀍m gradskom podru鑚u Sarajeva, koje se tada sastojalo od op歵ina Centar, Novo Sarajevo i Ilid瀉, 瀒vjelo je 111.087 stanovnika. Otvaranje novih industrijskih pogona i drugih privrednih kapaciteta i otvaranje razli鑙tih obrazovnih, nau鑞ih i kulturnih institucija dovodi do stalnog porasta stanovni歵va Sarajeva i njegovog prostornog 歩renja daleko preko starih gradskih me餫 i maltarnica. Tako je 1971. godine grad ve brojao 359.448 stanovnika, a deset godina kasnije 448.519 瀒telja. Aprila 1991. u Sarajevu je 瀒vjelo 527.049 stanovnika. Od toga je na u瀍m gradskom podru鑚u (Stari Grad, Centar, Novo Sarajevo, Novi Grad i Ilid瀉) 瀒vjelo 429.672, a na 歩rem podru鑚u grada (Pale, Vogo氭a, Ilija, Had瀒鎖 i Trnovo) preostalih 97.377 stanovnika. U nacionalnoj strukturi stanovni歵va Sarajeva bilo je 1991. godine 34.873 (6,62%) Hrvata, 259.470 (49,23%) Muslimana (Bo歯jaka), 157.143 (29,82%) Srba, 56.460 (10,71%) Jugoslavena i 19.093% (3,62%) ostalih.

Prve poslijeratne godine u Sarajevu su obilje瀍ne ubrzanom rekonstrukcijom i opravkom razorenih ulica i zgrada, te izgradnjom malih i jeftinih stanova sa neophodnom urbanom infrastrukturom. Mnogi objekti posebno stambene zgrade podizane su dobrovoljnim radom sarajevskih gra餫na.

Poseban je slu鑑j Ba氳ar歩je koja je u poslijeratnim godinama imala burnu sudbinu. Odmah po oslobodenju Gradski narodni odbor je donio odluku da se 鑑r歩ja postepeno ru歩, sa obrazlo瀍njem da je "stara ekonomska nit prekinuta", te da takav zanatski i trgova鑛i centar nema mjesta u modernom gradu i njegovom budu鎒m razvoju. Odatle su u prvim poslijeratnim godinama neki njeni dijelovi napre鑑c poru歟ni. 萢r歩ja je logikom svakodnevnog ekonomskog 瀒vota pre瀒vjela taj prvi udarac i uspjela se odr瀉ti. Tek nakon du瀍 od dvije decenije sagledana je uloga stare 鑑r歩je u 瀒votu modernog grada, pa je po鑕tkom sedamdesetih godina usvojen plan njene sanacije, obnove i revitalizacije, kao jedan od najambicioznijih arhitektonskih i urbanisti鑛ih poduhvata u Sarajevu.

Tokom prvih poratnih godina usvojen je privremeni regulacioni plan, kojim je grad u samom svom centru dobio zna鑑jnu urbanisti鑛u dijagonalu u osi novopodignute 瀍ljezni鑛e stanice. Stanica je, sli鑞o nekim drngim javnim objektima podizanim u to vrijeme, izgra餰na u tada歯jem vladaju鎒m stilu monumentalnog socijalisti鑛og realizma. Sticajem politi鑛ih okolnosti taj je stil ve krajem 鑕trdesetih i po鑕tkom pedesetih godina napu歵en u korist funkcionalizma, vra鎍njem kontinuitetu Moderne koji je ratom bio prekinut. Taj je povratak najjasnije izra瀍n u stambenom kompleksu na D瀒d瀒kovcu, koji je podignut 1949. prema projektu bra鎒 Kadi. Neki su arhitekti predvodeni profesorom Jurajom Neidhartom nastojali, kada je to bilo mogu鎒, revitalizirati tradicionalnu bosansku arhitekturu i bosansko gra餰vinsko naslijede. Od kraja 歟zdesetih i tokom sedamdesetih i osamdesetih godina u arhitekturi grada je ipak preovladao pluralisti鑛i pristup i paviljonski na鑙n gradnje, posebno kod stambenih objekata. Kod javnih gra餰vina vidljivi su uticaji razli鑙tih savremenih arhitektonskih stilova i pravaca. U projektiranju ovih objekata ogledao se ve鎖 broj arhitekata, me饀 kojima su 巌vorad Jankovi, Halid Muhasilovi, Esad Daid瀒, Vladimir Dobrovi, Muhamed Ja歛revi, Ivan Strauss, Bogdan Kurpijel, Zdravko Liki, Srbislav Stojanovi, 奱鎖r Omerovi, Alija Serdarevi, Sead Arnautovi, Milan Medi, Ahmed Kapid瀒, Kenan 奺hovi, Mladen Gvozden, Namik Mufti, Lidumil Alikalfi, Du歛n 衋po, Osman Moranki, Safet Gali歩 i dr.

U me饀vremenu je 1964. usvojen Generalni plan razvoja grada kojim je po鑕lo njegovo rapidno 歩renje niz Sarajevsko polje, pravcem istok-zapad jugozapad prema Ilid瀒. Od po鑕tka 歟zdesetih godina je na potezu od Katedrale i Drvenije do Ned瀉ri鎍, s obje strane Miljacke podignuto vi歟 poslovnih, administrativnih, kulturnih, 歬olskih i stambenih objekata, kao 歵o su zgrada "Jugobanke" (1959.), zatim Socijalno (1960.), "Energoinvest" (1962., danas UPI), "Unioninvest" (1963), Muzej revolucije (1966.), kompleks Filozofskog i Prirodno-matematskog fakulteta, KSC Skenderija (1968), Studentski dom Ned瀉ri鎖 (1971.), zgrada Radio-televizije (1972.), Hotel "Bristol" (1973.), Dr瀉vna (biv歛 Vojna) bolnica (1976-79.), Porodili歵e (1977.), Stambeno naselje Alipa歩no polje (1974-79.), Tr瀗i centar "Hepok" (1978.), zgrada biv歟g Republi鑛og izvr歯og vije鎍 (vlada) i Republi鑛a skup歵ina (1974-1982)., Elektroprivreda (1978.), "Energoinvest" (1982) itd. Najve鎖 napor na gra餰vinskom polju dostignut je u predolimpijskim godinama. U to je vrijeme izgra餰na i rekonstruirana ve鎖na sportskih i turisti鑛ih kapaciteta, kao 歵o su drugi paviljon Studentskog doma Ned瀉ri鎖, zgrada "Oslobo餰nja", Zetra, Sportska dvorana Mojmilo, Stambeno naselje "Ciglane" itd.

Sarajevo se ustvari nekontrolirano 歩rilo uni歵avanjem starog i intenzivnom gradnjom novog grada, bez jasnog arhitektonskog i urbanisti鑛og koncepta i uz odsustvo odre餰ne ekolo歬e svijesti i politike. Tako je u Sarajevskom polju nastala jedna urbana gomila od betona, aluminijuma i stakla. Cijela ta izgradnja predstavlja, posebno sa stanovi歵a ekologije i otkriva "瀉losno nepoznavanje svih imperativa kulture". To se posebno vidjelo tokom godina agresije i opsade Sarajeva.



Svi podatci na stranici su uz dozvolu preneseni sa Sarajevo.ba

RajvoSa.com 2000 - 2015 Deki